Οι ιώσεις είναι από τις συχνότερες αιτίες που παιδιά και ενήλικες εμφανίζουν συνάχι, πονόλαιμο, βήχα, πυρετό και αδιαθεσία.

Με την επιστροφή στα σχολεία και στις δραστηριότητες μετά το καλοκαίρι, οι στενές επαφές αυξάνονται ξανά. Τους επόμενους μήνες περνάμε επίσης περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους, δημιουργώντας περισσότερες ευκαιρίες για τη μετάδοση αναπνευστικών ιών.

Κάθε χρόνο, όμως, μαζί με τις ιώσεις επιστρέφουν και οι ίδιες απορίες:

Πόσες ημέρες διαρκεί μια ίωση; Πότε μεταδίδεται; Χρειάζεται αντιβίωση; Βοηθά πραγματικά η βιταμίνη C; Τι ρόλο έχουν η βιταμίνη D και ο ψευδάργυρος; Μπορούμε να ενισχύσουμε το ανοσοποιητικό μας;

Ας ξεχωρίσουμε τι πραγματικά γνωρίζουμε από τους πιο συνηθισμένους μύθους.

Τι είναι η ίωση;

Με τον γενικό όρο ίωση περιγράφουμε μια λοίμωξη που προκαλείται από έναν ιό.

Δεν υπάρχει δηλαδή ένας συγκεκριμένος «ιός της ίωσης».

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ιοί που μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις του αναπνευστικού, μεταξύ των οποίων:

• ρινοϊοί,
• ιοί της γρίπης,
• αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV),
• αδενοϊοί,
• εποχικοί κορωνοϊοί,
• SARS-CoV-2,
• παραγριπικοί ιοί,
• μεταπνευμονοϊός και άλλοι.

Διαφορετικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Για αυτό πολλές φορές δεν είναι δυνατό να γνωρίζουμε ποιος ιός ευθύνεται μόνο από τα συμπτώματα.

Ποια είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα μιας ίωσης;

Ανάλογα με τον ιό και τον άνθρωπο, μπορεί να εμφανιστούν:

• καταρροή,
• ρινική συμφόρηση,
• φτέρνισμα,
• πονόλαιμος,
• βήχας,
• βραχνάδα,
• πυρετός,
• πονοκέφαλος,
• μυαλγίες,
• κόπωση,
• μειωμένη όρεξη.

Δεν εμφανίζουν όλοι τα ίδια συμπτώματα ούτε με την ίδια ένταση.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει μόνο καταρροή και πονόλαιμο, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να εμφανίσει πυρετό, έντονη κόπωση και βήχα.

Ίωση, κρυολόγημα και γρίπη: Είναι το ίδιο;

Όχι ακριβώς.

Ίωση

Είναι ο γενικός όρος για οποιαδήποτε λοίμωξη προκαλείται από ιό.

Κοινό κρυολόγημα

Πρόκειται συνήθως για μια ήπια ιογενή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού. Πολλοί διαφορετικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν κρυολόγημα, με τους ρινοϊούς να αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες.

Συχνά κυριαρχούν:

καταρροή, μπούκωμα, φτέρνισμα, πονόλαιμος και βήχας.

Γρίπη

Η γρίπη προκαλείται από τους ιούς influenza.

Μπορεί να ξεκινήσει πιο απότομα και να προκαλέσει:

• πυρετό,
• ρίγη,
• έντονη κόπωση,
• μυαλγίες,
• πονοκέφαλο,
• βήχα.

Η γρίπη μπορεί επίσης να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα αυξημένου κινδύνου.

Γιατί αυξάνονται οι ιώσεις όταν ανοίγουν τα σχολεία;

Μετά το καλοκαίρι αλλάζει απότομα ο αριθμός των καθημερινών επαφών.

Πολλά παιδιά συγκεντρώνονται ξανά:

• στις σχολικές αίθουσες,
• στα λεωφορεία,
• στα φροντιστήρια,
• στις αθλητικές δραστηριότητες,
• στους παιδικούς σταθμούς.

Ένα παιδί έρχεται σε επαφή με δεκάδες άλλα παιδιά και στη συνέχεια επιστρέφει στο σπίτι.

Έτσι ένας ιός μπορεί να περάσει:

σχολείο → παιδί → σπίτι → γονείς → αδέλφια → άλλες κοινωνικές επαφές.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που η επιστροφή στα σχολεία συνοδεύεται συχνά από αύξηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού.

Γιατί έχουμε περισσότερες ιώσεις τον χειμώνα;

Το κρύο από μόνο του δεν δημιουργεί έναν ιό μέσα στο σώμα μας.

Για να εμφανίσουμε μια ιογενή λοίμωξη πρέπει να εκτεθούμε στον αντίστοιχο ιό.

Τους ψυχρότερους μήνες όμως συμβαίνουν αρκετές αλλαγές που μπορούν να ευνοήσουν τη μετάδοση ορισμένων αναπνευστικών ιών.

Περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους, συχνά με λιγότερο αερισμό και μεγαλύτερη συγκέντρωση ανθρώπων.

Παράλληλα, η θερμοκρασία και η υγρασία μπορούν να επηρεάζουν διαφορετικά τη σταθερότητα και τη μετάδοση συγκεκριμένων ιών.

Άρα:

Δεν αρρωσταίνουμε απλώς επειδή «κρυώσαμε».

Η λοίμωξη προκαλείται από τον ιό.

Πώς μεταδίδονται οι ιώσεις;

Οι αναπνευστικοί ιοί μπορούν να μεταδίδονται μέσω σωματιδίων που απελευθερώνουμε όταν:

• αναπνέουμε,
• μιλάμε,
• βήχουμε,
• φτερνιζόμαστε.

Η πιθανότητα μετάδοσης συνήθως αυξάνεται όταν βρισκόμαστε κοντά σε μολυσμένο άτομο για αρκετή ώρα, ιδιαίτερα σε κλειστό και ανεπαρκώς αεριζόμενο χώρο.

Για ορισμένους ιούς μπορεί επίσης να συμβάλει η επαφή με μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια το άγγιγμα της μύτης, των ματιών ή του στόματος.

Ο ακριβής τρόπος μετάδοσης και η σχετική σημασία κάθε οδού διαφέρουν ανάλογα με τον ιό.

Τι είναι η περίοδος επώασης;

Η περίοδος επώασης είναι το χρονικό διάστημα από τη στιγμή που κάποιος μολύνεται μέχρι να εμφανίσει συμπτώματα.

Δεν είναι ίδια για όλους τους ιούς.

Για ορισμένες αναπνευστικές λοιμώξεις μπορεί να είναι σχετικά σύντομη, ενώ για άλλες μεγαλύτερη.

Αυτό έχει πρακτική σημασία επειδή:

κάποιος μπορεί να έχει μολυνθεί χωρίς ακόμη να αισθάνεται άρρωστος.

Πότε μεταδίδουμε περισσότερο μια ίωση;

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους τους ιούς.

Σε αρκετές αναπνευστικές λοιμώξεις η μεταδοτικότητα μπορεί να αρχίσει πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα και να είναι αυξημένη κατά τις πρώτες ημέρες της νόσησης.

Το πόσο διάστημα παραμένει κάποιος μεταδοτικός εξαρτάται από:

• τον συγκεκριμένο ιό,
• την ηλικία,
• τη βαρύτητα της λοίμωξης,
• την κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να χρησιμοποιούμε έναν κανόνα όπως «μετά από τρεις ημέρες δεν κολλάω» για όλες τις ιώσεις.

Πόσες ημέρες διαρκεί μια ίωση;

Και εδώ εξαρτάται από τον ιό.

Ένα απλό κρυολόγημα συνήθως βελτιώνεται σταδιακά, αλλά ορισμένα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν περισσότερο.

Ο βήχας ειδικά μπορεί να παραμείνει ακόμη και όταν τα υπόλοιπα συμπτώματα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.

Άρα το ότι ένας άνθρωπος συνεχίζει να βήχει δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η λοίμωξη βρίσκεται στην ίδια φάση ή ότι εξακολουθεί να έχει την ίδια μεταδοτικότητα.

Από την άλλη, συμπτώματα που επιμένουν ασυνήθιστα πολύ ή χειροτερεύουν χρειάζονται αξιολόγηση.

Πυρετός: Γιατί ανεβαίνει η θερμοκρασία;

Ο πυρετός αποτελεί μέρος της ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις και άλλες καταστάσεις.

Δεν είναι από μόνος του ασθένεια.

Το ύψος του πυρετού επίσης δεν μας λέει πάντα ποιος μικροοργανισμός προκαλεί τη λοίμωξη.

Υψηλός πυρετός δεν σημαίνει αυτομάτως βακτηριακή λοίμωξη.

Και αντίστροφα, η απουσία πυρετού δεν αποκλείει μια λοίμωξη.

Ιδιαίτερα σε βρέφη, ηλικιωμένους και ευάλωτα άτομα, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση τη συνολική κλινική εικόνα.

Γιατί δημιουργούνται φλέματα;

Η βλέννα αποτελεί φυσικό μέρος της άμυνας του αναπνευστικού συστήματος.

Παγιδεύει σωματίδια και μικροοργανισμούς και βοηθά στην απομάκρυνσή τους.

Κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή βλέννας, με αποτέλεσμα:

• καταρροή,
• μπούκωμα,
• παραγωγικό βήχα,
• αίσθημα ότι υπάρχουν φλέματα.

Ένα επίσης συχνό λάθος είναι η αντίληψη ότι:

«πράσινα φλέματα = χρειάζομαι αντιβίωση».

Το χρώμα της βλέννας δεν αρκεί από μόνο του για να αποδείξει ότι υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη.

Γιατί συνεχίζεται ο βήχας αφού περάσει η ίωση;

Ο βήχας μπορεί να επιμείνει μετά την υποχώρηση μιας αναπνευστικής λοίμωξης.

Οι αεραγωγοί μπορεί να παραμένουν ερεθισμένοι και περισσότερο ευαίσθητοι για κάποιο διάστημα.

Αυτός ο μεταλοιμώδης βήχας μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες.

Επίμονος βήχας όμως μπορεί να έχει και πολλές άλλες αιτίες.

Αν είναι έντονος, παρατεταμένος ή συνοδεύεται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, αίμα ή άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Χρειάζεται αντιβίωση για μια ίωση;

Όχι.

Τα αντιβιοτικά δρουν εναντίον βακτηρίων, όχι εναντίον των ιών.

Επομένως ένα αντιβιοτικό δεν θεραπεύει ένα απλό ιογενές κρυολόγημα.

Η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών:

• μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες,
• διαταράσσει τη φυσιολογική μικροχλωρίδα,
• και συμβάλλει στο πολύ σημαντικό πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής.

Υπάρχουν φυσικά περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη ή επιπλοκή και απαιτείται αντιβίωση.

Αυτό πρέπει να αξιολογείται από γιατρό.

Πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα;

Το ανοσοποιητικό σύστημα δεν είναι ένα μόνο όργανο ούτε ένας απλός μηχανισμός.

Αποτελεί ένα πολύπλοκο δίκτυο:

• κυττάρων,
• ιστών,
• οργάνων,
• αντισωμάτων,
• πρωτεϊνών,
• χημικών σημάτων.

Περιλαμβάνει την έμφυτη ανοσία, που αποτελεί την ταχύτερη πρώτη γραμμή άμυνας, και την επίκτητη ανοσία, η οποία μπορεί να αναγνωρίζει συγκεκριμένους παθογόνους παράγοντες και να δημιουργεί ανοσολογική μνήμη.

Ακόμη και το δέρμα και οι βλεννογόνοι αποτελούν μέρος της άμυνας του οργανισμού.

Μπορούμε πραγματικά να «ενισχύσουμε» το ανοσοποιητικό;

Εδώ χρειάζεται να προσέχουμε τις λέξεις.

Η φράση:

«boost your immune system»

χρησιμοποιείται πολύ περισσότερο στο marketing από όσο στη βιολογία.

Το ανοσοποιητικό δεν είναι μπαταρία που μπορούμε απλώς να φορτίσουμε από 60% σε 100%.

Μια υπερβολικά ενεργοποιημένη ανοσολογική απόκριση δεν είναι καν απαραίτητα επιθυμητή.

Αυτό που πραγματικά μπορούμε να κάνουμε είναι να υποστηρίζουμε τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος παρέχοντας στον οργανισμό τις συνθήκες και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται.

Ποια θρεπτικά συστατικά χρειάζεται το ανοσοποιητικό;

Η φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού εξαρτάται από πολλά διαφορετικά θρεπτικά συστατικά.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται:

• βιταμίνη A,
• βιταμίνη C,
• βιταμίνη D,
• βιταμίνη B6,
• βιταμίνη B12,
• φυλλικό οξύ,
• ψευδάργυρος,
• σελήνιο,
• σίδηρος,
• χαλκός,
• πρωτεΐνη.

Το σημαντικό συμπέρασμα όμως είναι άλλο:

Το ανοσοποιητικό δεν εξαρτάται από μία «βιταμίνη του ανοσοποιητικού».

Χρειάζεται συνολικά επαρκή θρέψη.

Βιταμίνη C και ιώσεις: Τι πραγματικά ισχύει;

Η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Επειδή συνδέεται τόσο στενά με το ανοσοποιητικό, υπάρχει η αντίληψη ότι αν πάρουμε μεγάλη ποσότητα μόλις νιώσουμε τον λαιμό μας να «γαργαλάει», θα σταματήσουμε την ίωση.

Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Η τακτική συμπληρωματική πρόσληψη βιταμίνης C δεν φαίνεται να μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης κοινού κρυολογήματος στον γενικό πληθυσμό.

Υπάρχουν δεδομένα ότι η τακτική λήψη μπορεί να μειώσει σε μικρό βαθμό τη διάρκεια ή τη βαρύτητα του κρυολογήματος.

Σε ανθρώπους που εκτίθενται σε πολύ έντονη και σύντομη σωματική καταπόνηση υπό συγκεκριμένες συνθήκες, έχουν παρατηρηθεί διαφορετικά αποτελέσματα.

Αυτό όμως απέχει πολύ από το:

«Παίρνω βιταμίνη C και δεν κολλάω».

🔗 Διαβάστε επίσης: Βιταμίνη C – Οφέλη, Αντιοξειδωτική Προστασία και Ρόλος στον Οργανισμό

Βιταμίνη D και ανοσοποιητικό

Η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Υποδοχείς της βιταμίνης D υπάρχουν σε διάφορα κύτταρα του ανοσοποιητικού και η σχέση της με την ανοσία αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας.

Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι πραγματικό ζήτημα υγείας και πρέπει να αντιμετωπίζεται κατάλληλα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι:

πολύ υψηλότερη βιταμίνη D = πολύ ισχυρότερο ανοσοποιητικό.

Η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή και μπορεί να συσσωρευτεί στον οργανισμό.

Για αυτό δεν πρέπει να λαμβάνονται αυθαίρετα πολύ υψηλές δόσεις με την ιδέα ότι θα προστατεύσουν από τις ιώσεις.

🔗 Διαβάστε επίσης: Βιταμίνη D – Ιδιότητες, Έλλειψη και Ρόλος στον Οργανισμό

Ψευδάργυρος και ανοσοποιητικό

Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο και συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η έλλειψή του μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική λειτουργία.

Ο ψευδάργυρος έχει επίσης μελετηθεί εκτενώς σε σχέση με το κοινό κρυολόγημα.

Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένες μορφές ψευδαργύρου, όταν χρησιμοποιούνται πολύ νωρίς στην πορεία του κρυολογήματος, μπορεί να επηρεάσουν τη διάρκειά του.

Τα αποτελέσματα όμως εξαρτώνται από:

τη μορφή, τη δόση, τον τρόπο χορήγησης και τον χρόνο έναρξης, ενώ η υπερβολική ή μακροχρόνια πρόσληψη ψευδαργύρου μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, όπως διαταραχές στην ισορροπία του χαλκού.

Άρα και εδώ:

περισσότερο δεν σημαίνει καλύτερο.

Πολυβιταμίνη για να μην αρρωσταίνουμε;

Μια πολυβιταμίνη μπορεί να βοηθήσει στην κάλυψη συγκεκριμένων διατροφικών αναγκών όταν η διατροφή δεν τις καλύπτει επαρκώς.

Δεν λειτουργεί όμως σαν ασπίδα απέναντι στους ιούς.

Αν κάποιος έχει πραγματική ανεπάρκεια ενός απαραίτητου μικροθρεπτικού συστατικού, η διόρθωσή της είναι σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.

Αυτό είναι διαφορετικό από την ιδέα ότι ένας άνθρωπος με επαρκή διατροφική κατάσταση θα αποκτήσει «υπερανοσία» επειδή παίρνει περισσότερες βιταμίνες.

Τι σχέση έχει το έντερο με το ανοσοποιητικό;

Το έντερο δεν είναι απλώς ένας σωλήνας που απορροφά την τροφή.

Αποτελεί μία τεράστια επιφάνεια επαφής του οργανισμού με το εξωτερικό περιβάλλον και φιλοξενεί μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών που αποτελούν την εντερική μικροχλωρίδα.

Παράλληλα, σημαντικό μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος σχετίζεται με το γαστρεντερικό.

Τα βακτήρια του εντέρου και τα προϊόντα του μεταβολισμού τους μπορούν να αλληλεπιδρούν με το ανοσοποιητικό μέσω πολύπλοκων μηχανισμών.

Αυτή η σχέση αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία έρευνας.

Προβιοτικά και ιώσεις

Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί οι οποίοι, όταν χορηγούνται σε επαρκείς ποσότητες, μπορούν να προσφέρουν όφελος στην υγεία του ξενιστή.

Υπάρχουν μελέτες για συγκεκριμένα προβιοτικά στελέχη και λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Δεν πρέπει όμως να μιλάμε για τα «προβιοτικά» σαν να είναι όλα το ίδιο προϊόν.

Η δράση ενός προβιοτικού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το συγκεκριμένο στέλεχος και τη χρήση για την οποία έχει μελετηθεί.

Και φυσικά ένα προβιοτικό δεν αποτελεί εγγύηση ότι κάποιος δεν θα κολλήσει μια ίωση.

🔗 Διαβάστε επίσης: Προβιοτικά – Τι Είναι και Πώς Επηρεάζουν την Υγεία μας

Φυσικά συστατικά και ανοσοποιητικό

Εκτός από τις βιταμίνες και τα μέταλλα, υπάρχουν και φυσικά συστατικά που μελετώνται για τη σχέση τους με τη φυσιολογική λειτουργία και απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Andrographis paniculata, ένα φυτό με μακρά ιστορία παραδοσιακής χρήσης, το οποίο έχει προσελκύσει επιστημονικό ενδιαφέρον ιδιαίτερα για τα φυσικά συστατικά του, όπως οι ανδρογραφολίδες.

🔗 Δείτε επίσης: Andro-G της DXN

Μέλι, πονόλαιμος και βήχας

Το μέλι χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τον πονόλαιμο και τον βήχα και υπάρχουν δεδομένα ότι μπορεί να βοηθήσει στη συμπτωματική ανακούφιση του οξέος βήχα, ιδιαίτερα σε λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

Η παχύρρευστη υφή του μπορεί επίσης να δημιουργεί καταπραϋντική αίσθηση στον ερεθισμένο λαιμό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι:

το μέλι σκοτώνει τον ιό.

Βοηθάμε ένα σύμπτωμα — δεν εξαλείφουμε απαραίτητα την αιτία.

Προσοχή: Δεν δίνουμε μέλι σε παιδιά κάτω των 12 μηνών λόγω κινδύνου βρεφικής αλλαντίασης.

Βοηθά ο ύπνος το ανοσοποιητικό;

Ναι.

Ο ύπνος και το ανοσοποιητικό σύστημα είναι στενά συνδεδεμένα.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου πραγματοποιούνται σημαντικές διαδικασίες που σχετίζονται με τη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας.

Η συστηματική έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική απόκριση και παράλληλα επηρεάζει:

• την ενέργεια,
• την όρεξη,
• τη διάθεση,
• την αποκατάσταση,
• τη φυσική δραστηριότητα.

Ειδικά με την επιστροφή των παιδιών στο σχολείο, η επαναφορά ενός σταθερού και επαρκούς προγράμματος ύπνου αξίζει πολύ περισσότερο από την αναζήτηση ενός «μαγικού» συμπληρώματος.

🔗 Διαβάστε επίσης: Αϋπνία – Αίτια, Ύπνος και Τι Μπορούμε να Κάνουμε

Ποιες τροφές βοηθούν το ανοσοποιητικό;

Δεν υπάρχει μία τροφή που να προστατεύει από τις ιώσεις.

Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική διατροφική κατάσταση.

Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να περιλαμβάνει καθημερινά:

Φρούτα και λαχανικά

Παρέχουν βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πολλές διαφορετικές φυτικές ενώσεις.

Επαρκή πρωτεΐνη

Το ανοσοποιητικό χρειάζεται αμινοξέα για τη σύνθεση πολλών διαφορετικών πρωτεϊνών.

Πηγές μπορούν να είναι αυγά, ψάρια, γαλακτοκομικά, κρέας, όσπρια και άλλες πρωτεϊνούχες τροφές.

Ξηρούς καρπούς και σπόρους

Παρέχουν καλά λιπαρά και διάφορα μικροθρεπτικά συστατικά.

Όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης

Προσφέρουν φυτικές ίνες και συμβάλλουν σε μια συνολικά ποιοτική διατροφή.

Ψάρια

Μπορούν να αποτελούν πηγή πρωτεΐνης και, ανάλογα με το είδος, ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

Δεν χρειάζεται να βρούμε το ένα «superfood του ανοσοποιητικού».

Χρειαζόμαστε ποικιλία.

Νερό και ενυδάτωση όταν έχουμε ίωση

Όταν είμαστε άρρωστοι, η επαρκής πρόσληψη υγρών αποκτά μεγαλύτερη σημασία.

Πυρετός, μειωμένη όρεξη και αυξημένες απώλειες υγρών μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης.

Νερό, σούπες και άλλα κατάλληλα υγρά μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών.

Στα παιδιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε σημεία αφυδάτωσης, ειδικά όταν συνυπάρχουν εμετοί ή διάρροια.

Χρειάζεται να «ιδρώσουμε την ίωση»;

Όχι.

Η ιδέα ότι πρέπει να ντυθούμε υπερβολικά, να σκεπαστούμε με πολλές κουβέρτες και να «βγάλουμε την ίωση με τον ιδρώτα» δεν αποτελεί θεραπεία.

Η υπερβολική ζέστη μπορεί απλώς να αυξήσει τη δυσφορία και τις απώλειες υγρών.

Η ξεκούραση και η κατάλληλη ενυδάτωση είναι πολύ πιο λογικές επιλογές.

Μπορούμε να γυμναστούμε όταν έχουμε ίωση;

Εξαρτάται από τα συμπτώματα και τη βαρύτητα της λοίμωξης.

Μια ήπια καταρροή δεν είναι το ίδιο με:

πυρετό, έντονες μυαλγίες, δύσπνοια ή σημαντική αδυναμία.

Σε συστηματικά συμπτώματα και πυρετό, η έντονη άσκηση δεν αποτελεί καλή επιλογή.

Το σώμα χρειάζεται χρόνο για αποκατάσταση.

Επίσης, όταν κάποιος είναι μεταδοτικός, η επίσκεψη σε ένα γεμάτο γυμναστήριο μπορεί να εκθέσει πολλούς άλλους ανθρώπους.

Πότε επιστρέφει ένα παιδί στο σχολείο;

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να ισχύει για κάθε λοίμωξη.

Η επιστροφή εξαρτάται από:

• την αιτία,
• τα συμπτώματα,
• την παρουσία πυρετού,
• τη γενική κατάσταση του παιδιού,
• τις ισχύουσες οδηγίες για τη συγκεκριμένη λοίμωξη.

Ένα παιδί που έχει πυρετό, είναι εξαντλημένο ή δεν μπορεί να συμμετέχει φυσιολογικά στις δραστηριότητες χρειάζεται να παραμείνει στο σπίτι.

Για συγκεκριμένες λοιμώξεις ακολουθούνται οι οδηγίες του παιδιάτρου και των αρμόδιων υγειονομικών αρχών.

Πώς μειώνουμε τις ιώσεις στο σχολείο και στο σπίτι;

Δεν υπάρχει τρόπος να μηδενίσουμε την έκθεση σε ιούς.

Υπάρχουν όμως αρκετά πράγματα που μειώνουν τη μετάδοση.

1. Πλένουμε σωστά τα χέρια

Ιδιαίτερα:

• πριν από το φαγητό,
• μετά την τουαλέτα,
• μετά το φύσημα της μύτης,
• όταν επιστρέφουμε στο σπίτι.

2. Δεν βήχουμε στις παλάμες μας

Χρησιμοποιούμε χαρτομάντιλο ή το εσωτερικό του αγκώνα.

3. Αερίζουμε τους χώρους

Ο αερισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τη μείωση της συγκέντρωσης αναπνευστικών σωματιδίων σε κλειστούς χώρους.

4. Αποφεύγουμε στενή επαφή όταν είμαστε άρρωστοι

Ιδιαίτερα με ευάλωτα άτομα.

5. Δεν μοιραζόμαστε προσωπικά αντικείμενα όταν υπάρχει λοίμωξη

Για παράδειγμα ποτήρια και μαχαιροπίρουνα.

6. Παραμένουμε σπίτι όταν είμαστε πραγματικά άρρωστοι

Δεν είναι μόνο θέμα προσωπικής αποκατάστασης.

Μειώνει και την έκθεση των υπολοίπων.

Τι ρόλο έχουν τα εμβόλια;

Τα εμβόλια εκπαιδεύουν την επίκτητη ανοσία να αναγνωρίζει συγκεκριμένους παθογόνους παράγοντες.

Δεν υπάρχει φυσικά ένα εμβόλιο για «όλες τις ιώσεις».

Υπάρχουν όμως εμβόλια για συγκεκριμένες ιογενείς λοιμώξεις, όπως η γρίπη και η COVID-19, καθώς και άλλα εμβόλια του εθνικού προγράμματος εμβολιασμών.

Ο στόχος τους, ανάλογα με το εμβόλιο, μπορεί να περιλαμβάνει τη μείωση του κινδύνου λοίμωξης ή κυρίως του κινδύνου σοβαρής νόσου και επιπλοκών.

Οι συστάσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία, τους παράγοντες κινδύνου και τις εκάστοτε οδηγίες.

Τι κάνουμε όταν τελικά κολλήσουμε;

Για πολλές απλές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική.

Ανάλογα με την περίπτωση:

• ξεκουραζόμαστε,
• πίνουμε επαρκή υγρά,
• τρώμε όσο μπορούμε μια ισορροπημένη διατροφή,
• φροντίζουμε τη ρινική συμφόρηση και τον λαιμό,
• αντιμετωπίζουμε κατάλληλα τον πυρετό ή τον πόνο όταν χρειάζεται.

Τα φάρμακα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες και με ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά.

Δεν χρειάζεται επίσης να ξεκινήσουμε ταυτόχρονα πέντε διαφορετικά συμπληρώματα σε τεράστιες δόσεις.

Τι ΔΕΝ χρειάζεται να κάνουμε;

Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους μύθους γύρω από τις ιώσεις είναι:

«Θα πάρω αντιβίωση για να περάσει γρηγορότερα.»

Όχι αν πρόκειται για ιογενή λοίμωξη.

«Θα πάρω τεράστια δόση βιταμίνης C.»

Περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο.

«Έχω πράσινα φλέματα, άρα είναι βακτήριο.»

Το χρώμα από μόνο του δεν κάνει διάγνωση.

«Κρύωσα επειδή βγήκα με βρεγμένα μαλλιά.»

Η λοίμωξη χρειάζεται παθογόνο μικροοργανισμό.

«Έχω δυνατό ανοσοποιητικό, άρα δεν κολλάω.»

Ακόμη και ένας υγιής άνθρωπος μπορεί να μολυνθεί από αναπνευστικούς ιούς.

«Ένα συμπλήρωμα θα αποτρέψει όλες τις ιώσεις.»

Δεν υπάρχει τέτοιο συμπλήρωμα.

Πότε πρέπει να μιλήσουμε με γιατρό;

Οι περισσότερες ήπιες ιώσεις υποχωρούν χωρίς επιπλοκές.

Υπάρχουν όμως συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Μεταξύ αυτών μπορεί να είναι:

• δυσκολία στην αναπνοή ή δύσπνοια,
• πόνος ή πίεση στο στήθος,
• μπλε/γκρι χρώμα στα χείλη ή στο δέρμα,
• σύγχυση ή ασυνήθιστη υπνηλία,
• έντονη αφυδάτωση,
• επίμονος ή πολύ υψηλός πυρετός,
• σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης,
• συμπτώματα που βελτιώθηκαν και στη συνέχεια χειροτέρεψαν ξανά,
• αίμα στα πτύελα.

Χαμηλότερο όριο επικοινωνίας με γιατρό χρειάζεται για βρέφη, ηλικιωμένους, εγκύους, ανοσοκατεσταλμένους και ανθρώπους με σημαντικά χρόνια νοσήματα.

Στα βρέφη, ο πυρετός χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και αξιολόγηση ανάλογα με την ηλικία.

Συχνές Ερωτήσεις για τις Ιώσεις

Πόσο διαρκεί συνήθως μια ίωση;

Εξαρτάται από τον ιό και τον άνθρωπο. Πολλές απλές λοιμώξεις βελτιώνονται μέσα σε αρκετές ημέρες, αλλά ορισμένα συμπτώματα — ιδιαίτερα ο βήχας — μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο.

Πότε κολλάει περισσότερο κάποιος;

Εξαρτάται από τον ιό. Σε αρκετές αναπνευστικές λοιμώξεις η μετάδοση μπορεί να ξεκινήσει πριν από τα συμπτώματα και να είναι αυξημένη στις πρώτες ημέρες.

Τα πράσινα φλέματα σημαίνουν ότι χρειάζομαι αντιβίωση;

Όχι. Το χρώμα των εκκρίσεων από μόνο του δεν αποδεικνύει βακτηριακή λοίμωξη.

Η βιταμίνη C προλαμβάνει τις ιώσεις;

Η βιταμίνη C είναι σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού, αλλά δεν αποτελεί ασπίδα που αποτρέπει όλες τις ιογενείς λοιμώξεις.

Η βιταμίνη D βοηθά το ανοσοποιητικό;

Ναι, συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολύ υψηλές δόσεις προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία.

Ο ψευδάργυρος βοηθά στο κρυολόγημα;

Υπάρχουν δεδομένα για συγκεκριμένες μορφές και τρόπους χρήσης, αλλά τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούν αυθαίρετες υψηλές δόσεις.

Χρειάζεται αντιβίωση για την ίωση;

Όχι. Τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς. Χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη για βακτηριακή λοίμωξη.

Μπορώ να πάω γυμναστήριο;

Με πυρετό, έντονη αδυναμία, δύσπνοια ή συστηματικά συμπτώματα είναι προτιμότερη η ξεκούραση και, όταν χρειάζεται, η ιατρική αξιολόγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η μετάδοση στους άλλους.

Το μέλι βοηθά στον βήχα;

Μπορεί να προσφέρει συμπτωματική ανακούφιση σε ορισμένες περιπτώσεις. Δεν χορηγείται σε παιδιά κάτω των 12 μηνών.

Πώς μπορώ να «δυναμώσω» το ανοσοποιητικό μου;

Δεν υπάρχει ένα προϊόν που να το κάνει. Επαρκής διατροφή, ύπνος, άσκηση, αντιμετώπιση πραγματικών διατροφικών ελλείψεων και κατάλληλη πρόληψη υποστηρίζουν τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.

Ιώσεις: Η Πρόληψη Δεν Βρίσκεται σε Ένα Μπουκάλι

Κάθε φθινόπωρο και χειμώνα θα δούμε ξανά προϊόντα, τρόφιμα και «μυστικές συνταγές» που υπόσχονται ότι θα θωρακίσουν τον οργανισμό απέναντι στις ιώσεις.

Το ανοσοποιητικό μας όμως είναι πολύ πιο περίπλοκο.

Η βιταμίνη C έχει ρόλο.

Η βιταμίνη D έχει ρόλο.

Ο ψευδάργυρος έχει ρόλο.

Το έντερο και η μικροχλωρίδα έχουν ρόλο.

Αλλά κανένα από αυτά δεν λειτουργεί μόνο του σαν ασπίδα απέναντι σε έναν ιό.

Η πραγματική βάση παραμένει πολύ πιο απλή:

Ισορροπημένη διατροφή. Επαρκής ύπνος. Κίνηση. Καλή υγιεινή. Αερισμός. Κατάλληλος εμβολιασμός. Και αντιμετώπιση των ελλείψεων όταν πραγματικά υπάρχουν.

Και όταν αρρωστήσουμε;

Ξεκούραση, σωστή αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και προσοχή στα σημάδια που δείχνουν ότι χρειάζεται γιατρός.

Γιατί ο στόχος δεν είναι να αναζητούμε κάθε Σεπτέμβριο ένα προϊόν που θα μας κάνει «άτρωτους».

Είναι να δίνουμε στον οργανισμό μας όσα χρειάζεται για να λειτουργεί φυσιολογικά — και να γνωρίζουμε πότε πρέπει να ζητήσουμε βοήθεια.