Γλουταθειόνη: Τι Είναι, Πού Βοηθά και Γιατί Ακούγεται Τόσο Πολύ;
Η γλουταθειόνη (Glutathione) έχει γίνει τα τελευταία χρόνια ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ονόματα στον χώρο των συμπληρωμάτων και της ευεξίας. Θα τη συναντήσετε σε προϊόντα για αντιοξειδωτική προστασία, υποστήριξη του ήπατος, “detox”, ανοσοποιητικό, ακόμη και σε προϊόντα ομορφιάς.
Στην πραγματικότητα, η γλουταθειόνη δεν είναι κάποια καινούργια ανακάλυψη.
Είναι μία ουσία που παράγει φυσιολογικά το ίδιο το ανθρώπινο σώμα και συμμετέχει σε σημαντικούς μηχανισμούς προστασίας των κυττάρων.
Τι ακριβώς κάνει όμως; Γιατί συνδέεται τόσο συχνά με το συκώτι; Τι σχέση έχει με τη NAC και τη γλυκίνη; Και χρειάζεται πραγματικά να παίρνουμε γλουταθειόνη ως συμπλήρωμα;
Τι είναι η γλουταθειόνη;
Η γλουταθειόνη είναι ένα μικρό μόριο που αποτελείται από τρία αμινοξέα:
- γλουταμινικό οξύ
- κυστεΐνη
- γλυκίνη
Για αυτό χαρακτηρίζεται ως τριπεπτίδιο.
Το σημαντικό είναι ότι ο οργανισμός μας μπορεί να τη συνθέσει μόνος του, εφόσον διαθέτει τα απαραίτητα συστατικά.
Η γλουταθειόνη βρίσκεται στα κύτταρα ολόκληρου του σώματος, με το ήπαρ να έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό και στη διαχείρισή της.
Γιατί η γλουταθειόνη θεωρείται τόσο σημαντική;
Η γλουταθειόνη αποτελεί μέρος ενός από τα σημαντικότερα ενδογενή αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού.
Η λέξη «ενδογενές» έχει σημασία.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα αντιοξειδωτικό που παίρνουμε από κάποια τροφή. Είναι μέρος του ίδιου του μηχανισμού που χρησιμοποιούν τα κύτταρά μας για να διατηρούν την οξειδοαναγωγική τους ισορροπία.
Συμμετέχει μεταξύ άλλων:
στην προστασία των κυττάρων από οξειδωτικό stress, στη λειτουργία αντιοξειδωτικών ενζύμων, στον μεταβολισμό ορισμένων ουσιών και σε διαδικασίες που πραγματοποιούνται στο ήπαρ.
Αυτός είναι και ο λόγος που συχνά αποκαλείται το «κύριο αντιοξειδωτικό» του οργανισμού.
Ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός είναι κάπως απλουστευτικός, καθώς το ανθρώπινο αντιοξειδωτικό σύστημα περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς μηχανισμούς που συνεργάζονται μεταξύ τους.
Τι είναι το οξειδωτικό stress;
Κατά τον φυσιολογικό μεταβολισμό παράγονται συνεχώς δραστικές μορφές οξυγόνου (ROS).
Αυτό από μόνο του δεν είναι κάτι κακό. Οι συγκεκριμένες ενώσεις συμμετέχουν ακόμη και σε φυσιολογικές διαδικασίες σηματοδότησης.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ της παραγωγής οξειδωτικών παραγόντων και της ικανότητας του οργανισμού να τους διαχειρίζεται.
Αυτή η κατάσταση ονομάζεται οξειδωτικό stress.
Η γλουταθειόνη συμμετέχει ενεργά στα συστήματα που βοηθούν τα κύτταρα να διατηρούν αυτή την ισορροπία.
Πώς λειτουργεί η γλουταθειόνη;
Η γλουταθειόνη υπάρχει κυρίως σε δύο μορφές:
Αναγμένη γλουταθειόνη – GSH
Είναι η μορφή που μπορεί να συμμετέχει ενεργά σε αντιοξειδωτικές αντιδράσεις.
Οξειδωμένη γλουταθειόνη – GSSG
Όταν η γλουταθειόνη συμμετέχει σε οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις, μπορεί να μετατραπεί στην οξειδωμένη μορφή της.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς που μπορούν να ανακυκλώνουν την οξειδωμένη γλουταθειόνη πίσω στην ενεργή μορφή της.
Άρα δεν πρόκειται απλώς για μία ουσία που «πιάνει μία ελεύθερη ρίζα και εξαφανίζεται».
Είναι μέρος ενός ολόκληρου βιοχημικού συστήματος.
Γλουταθειόνη και συκώτι
Το ήπαρ είναι πιθανότατα το όργανο με το οποίο συνδέεται περισσότερο η γλουταθειόνη.
Και υπάρχει πραγματικός λόγος.
Το συκώτι συμμετέχει στον μεταβολισμό φαρμάκων, αλκοόλ και πολλών άλλων ουσιών που εισέρχονται στον οργανισμό.
Η γλουταθειόνη συμμετέχει σε ορισμένες από τις διαδικασίες μέσω των οποίων το ήπαρ μεταβολίζει και προετοιμάζει ουσίες ώστε να μπορούν να απομακρυνθούν από τον οργανισμό.
Γι’ αυτό η επαρκής διαθεσιμότητα γλουταθειόνης έχει ιδιαίτερη σημασία για τη φυσιολογική λειτουργία των ηπατικών κυττάρων.
Κάνει η γλουταθειόνη «detox»;
Εδώ χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις.
Η γλουταθειόνη δεν είναι ένα προϊόν που «ξεπλένει τις τοξίνες».
Η αποτοξίνωση είναι ένα σύνολο πολύπλοκων βιοχημικών διαδικασιών που πραγματοποιούνται συνεχώς από τον οργανισμό.
Το ήπαρ, οι νεφροί, οι πνεύμονες και το γαστρεντερικό σύστημα συμμετέχουν με διαφορετικούς τρόπους στην επεξεργασία και αποβολή ουσιών.
Η γλουταθειόνη αποτελεί σημαντικό κομμάτι ορισμένων από αυτούς τους μηχανισμούς.
Άρα υπάρχει επιστημονική βάση πίσω από τη σύνδεση γλουταθειόνης – ήπατος – μεταβολισμού ουσιών.
Αυτό όμως απέχει πολύ από τις υποσχέσεις τύπου:
«Κάνε detox 7 ημερών με γλουταθειόνη».
Τι σχέση έχει η NAC με τη γλουταθειόνη;
Εδώ γίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον.
Η NAC (N-Acetyl Cysteine) δεν είναι γλουταθειόνη.
Η NAC λειτουργεί ως πηγή κυστεΐνης, ενός από τα τρία αμινοξέα που χρειάζεται ο οργανισμός για να δημιουργήσει γλουταθειόνη.
Και η κυστεΐνη αποτελεί συχνά έναν σημαντικό περιοριστικό παράγοντα στη σύνθεσή της.
Με απλά λόγια:
NAC → κυστεΐνη → σύνθεση γλουταθειόνης
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η NAC έχει τόσο μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.
🔗 Διαβάστε επίσης: NAC – Τι Είναι, Οφέλη, Γλουταθειόνη και Τι Δείχνουν οι Έρευνες
Για όσους αναζητούν NAC σε συμπλήρωμα, μπορούν επίσης να δουν το 🔗 NAC 750 mg της GreenMed και να ελέγξουν αναλυτικά τη σύνθεση και τη συνιστώμενη χρήση του προϊόντος.
Τι σχέση έχει η γλυκίνη με τη γλουταθειόνη;
Εδώ έχουμε έναν ακόμη ενδιαφέροντα συνδυασμό.
Θυμηθείτε ότι η γλουταθειόνη αποτελείται από:
γλουταμινικό + κυστεΐνη + γλυκίνη.
Επομένως και η γλυκίνη αποτελεί άμεσο δομικό συστατικό της.
Αυτό έχει οδηγήσει σε έρευνα γύρω από τον συνδυασμό γλυκίνης + NAC, γνωστό και ως GlyNAC.
Η λογική είναι σχετικά απλή:
η NAC παρέχει κυστεΐνη και η γλυκίνη παρέχει το άλλο απαραίτητο αμινοξύ για τη σύνθεση της γλουταθειόνης.
🔗 Διαβάστε επίσης: Γλυκίνη – Τι Είναι, Οφέλη, Ύπνος και Ρόλος στον Οργανισμό
Τι είναι το GlyNAC;
Ο όρος GlyNAC προέρχεται από τον συνδυασμό:
GLYcine + N-Acetyl Cysteine.
Ο συνδυασμός έχει αποκτήσει σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα σε μελέτες μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων.
Ορισμένες μικρές κλινικές μελέτες έχουν εξετάσει εάν η παροχή των δύο πρόδρομων ουσιών μπορεί να επηρεάσει:
- τα επίπεδα γλουταθειόνης,
- δείκτες οξειδωτικού stress,
- μιτοχονδριακές λειτουργίες,
- και άλλους μεταβολικούς δείκτες.
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά χρειάζονται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες πριν εξαχθούν ισχυρά συμπεράσματα.
Δεν είναι επομένως σωστό να παρουσιάζεται το GlyNAC ως «αντιγηραντική θεραπεία».
Γλουταθειόνη και γήρανση
Η σχέση μεταξύ γλουταθειόνης και γήρανσης αποτελεί ένα αναπτυσσόμενο πεδίο έρευνας.
Με την ηλικία μπορεί να εμφανιστούν μεταβολές στα επίπεδα ή στον μεταβολισμό της γλουταθειόνης, ενώ παράλληλα αυξάνεται το ενδιαφέρον γύρω από το οξειδωτικό stress και τη μιτοχονδριακή λειτουργία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι:
«Περισσότερη γλουταθειόνη = σταματάμε τη γήρανση».
Η ανθρώπινη γήρανση είναι εξαιρετικά σύνθετη και δεν μπορεί να εξηγηθεί —ούτε να αναστραφεί— από ένα μόνο αντιοξειδωτικό μόριο.
Γλουταθειόνη και ανοσοποιητικό
Η γλουταθειόνη συμμετέχει επίσης στη φυσιολογική λειτουργία διαφόρων κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η οξειδοαναγωγική ισορροπία επηρεάζει πολλές κυτταρικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της ανοσολογικής απόκρισης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λήψη περισσότερης γλουταθειόνης «ενισχύει το ανοσοποιητικό» με τρόπο που μας προστατεύει από κάθε λοίμωξη.
Ο όρος «boost του ανοσοποιητικού» είναι γενικά υπεραπλουστευμένος.
Γλουταθειόνη και πνεύμονες
Ο πνευμονικός ιστός βρίσκεται συνεχώς σε επαφή με το οξυγόνο και με ουσίες του περιβάλλοντος.
Η γλουταθειόνη αποτελεί μέρος των φυσιολογικών αντιοξειδωτικών μηχανισμών και του αναπνευστικού συστήματος.
Αυτός είναι ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η NAC παρουσιάζει ενδιαφέρον στην αναπνευστική υγεία.
Πρέπει όμως να διαχωρίσουμε δύο πράγματα:
Η NAC έχει βλεννολυτική δράση, δηλαδή μπορεί να μειώσει το ιξώδες των παχύρρευστων εκκρίσεων.
Αυτό δεν είναι το ίδιο πράγμα με τον ρόλο της ως πρόδρομης ουσίας της γλουταθειόνης.
Γλουταθειόνη και άσκηση
Η έντονη σωματική δραστηριότητα μεταβάλλει προσωρινά την παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου.
Ο οργανισμός ανταποκρίνεται μέσω των δικών του αντιοξειδωτικών μηχανισμών, στους οποίους συμμετέχει και η γλουταθειόνη.
Είναι σημαντικό όμως να μην αντιμετωπίζουμε κάθε αύξηση του οξειδωτικού stress μετά την άσκηση ως κάτι που πρέπει να «εξουδετερώσουμε».
Ορισμένα από αυτά τα σήματα αποτελούν μέρος της φυσιολογικής προσαρμογής στην προπόνηση.
Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει τη γλουταθειόνη;
Ναι, αλλά όχι με τον απλοϊκό τρόπο που συχνά παρουσιάζεται.
Ο οργανισμός χρειάζεται τα απαραίτητα δομικά συστατικά για να συνθέσει γλουταθειόνη.
Μία επαρκής διατροφή που παρέχει πρωτεΐνη και αμινοξέα συμβάλλει στη διαθεσιμότητα αυτών των συστατικών.
Τρόφιμα πλούσια σε ενώσεις θείου, όπως τα σταυρανθή λαχανικά, έχουν επίσης μελετηθεί σε σχέση με διάφορα ενδογενή αντιοξειδωτικά συστήματα.
Το σημαντικότερο όμως παραμένει η συνολική ποιότητα της διατροφής και όχι ένα μεμονωμένο «superfood».
Γλουταθειόνη και βιταμίνη C
Η βιταμίνη C και η γλουταθειόνη αποτελούν διαφορετικά αντιοξειδωτικά συστήματα, αλλά οι αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί του οργανισμού δεν λειτουργούν απομονωμένα.
Υπάρχουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών αντιοξειδωτικών μορίων και ενζύμων.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που η ιδέα του «ισχυρότερου αντιοξειδωτικού» είναι κάπως παραπλανητική.
Ο οργανισμός χρησιμοποιεί ένα δίκτυο αντιοξειδωτικής προστασίας, όχι έναν μοναδικό πρωταγωνιστή.
🔗 Διαβάστε επίσης: Βιταμίνη C – Οφέλη και Ρόλος στον Οργανισμό
Γλουταθειόνη ή NAC;
Είναι μία πολύ συνηθισμένη ερώτηση.
Δεν πρόκειται όμως για δύο ισοδύναμα προϊόντα.
Γλουταθειόνη: είναι το ίδιο το τριπεπτίδιο που χρησιμοποιεί ο οργανισμός.
NAC: παρέχει κυστεΐνη, την οποία ο οργανισμός μπορεί να χρησιμοποιήσει για να παράγει τη δική του γλουταθειόνη.
Επομένως η NAC λειτουργεί περισσότερο ως πρόδρομη ουσία.
Το ποια προσέγγιση έχει περισσότερο νόημα εξαρτάται από τον λόγο χρήσης και δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.
Απορροφάται η γλουταθειόνη από το στόμα;
Για χρόνια υπήρχε η άποψη ότι η γλουταθειόνη που λαμβάνεται από το στόμα διασπάται στο πεπτικό σύστημα και επομένως έχει μικρή αξία.
Σήμερα η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Υπάρχουν κλινικές μελέτες που δείχνουν ότι συγκεκριμένες μορφές και συστηματική λήψη μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα γλουταθειόνης σε ορισμένους ιστούς ή δείκτες.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα και η βιοδιαθεσιμότητα εξαρτάται από τη μορφή του προϊόντος.
Για αυτό βλέπουμε πλέον προϊόντα όπως:
- reduced glutathione,
- liposomal glutathione,
- άλλες ειδικές μορφές χορήγησης.
Δεν έχει αποδειχθεί όμως ότι η ακριβότερη μορφή είναι απαραίτητα καλύτερη για κάθε χρήση.
Τι είναι η λιποσωμιακή γλουταθειόνη;
Στη λιποσωμιακή γλουταθειόνη, το μόριο ενσωματώνεται σε μικροσκοπικές δομές λιπιδίων που ονομάζονται λιποσώματα.
Ο στόχος είναι η προστασία της ουσίας κατά την πέψη και πιθανώς η βελτίωση της βιοδιαθεσιμότητάς της.
Υπάρχουν ενδιαφέροντα δεδομένα, αλλά χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να γνωρίζουμε πόσο σημαντική είναι η διαφορά στην πράξη σε σχέση με άλλες μορφές.
Γλουταθειόνη για το δέρμα και λεύκανση
Τα τελευταία χρόνια η γλουταθειόνη έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής και στον χώρο της ομορφιάς, κυρίως λόγω ισχυρισμών σχετικά με τον τόνο του δέρματος.
Υπάρχουν ορισμένες μελέτες από του στόματος και τοπικής χρήσης που έχουν εξετάσει επιδράσεις στη μελανίνη και σε παραμέτρους του δέρματος.
Τα δεδομένα όμως είναι περιορισμένα και δεν δικαιολογούν υπερβολικές υποσχέσεις.
Ιδιαίτερα οι ενέσιμες θεραπείες γλουταθειόνης για λεύκανση του δέρματος δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ένα απλό αισθητικό συμπλήρωμα και έχουν προκαλέσει ανησυχίες ασφάλειας.
Τι μειώνει τα επίπεδα γλουταθειόνης;
Τα επίπεδα γλουταθειόνης δεν είναι σταθερά και μπορούν να επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες.
Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται:
- ηλικία,
- διατροφική κατάσταση,
- ορισμένες ασθένειες,
- έντονο οξειδωτικό stress,
- έκθεση σε ορισμένες ουσίες,
- και άλλοι μεταβολικοί παράγοντες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε κουρασμένος ή αγχωμένος άνθρωπος έχει «έλλειψη γλουταθειόνης».
Δεν αποτελεί μία συνηθισμένη διάγνωση που μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας από κάποια συμπτώματα.
Παρακεταμόλη, NAC και γλουταθειόνη
Υπάρχει ένα εξαιρετικό παράδειγμα που δείχνει πόσο σημαντικό είναι το σύστημα της γλουταθειόνης.
Σε υπερδοσολογία παρακεταμόλης, μπορεί να εξαντληθούν τα αποθέματα γλουταθειόνης του ήπατος και να συσσωρευτεί ένας τοξικός μεταβολίτης.
Η NAC χρησιμοποιείται ως φαρμακευτικό αντίδοτο επειδή βοηθά στην αποκατάσταση της διαθέσιμης κυστεΐνης και της γλουταθειόνης, μεταξύ άλλων μηχανισμών.
Αυτό αποτελεί καθιερωμένη ιατρική χρήση.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάποιος πρέπει να παίρνει NAC μόνος του κάθε φορά που χρησιμοποιεί παρακεταμόλη.
Γλουταθειόνη και γαϊδουράγκαθο
Το γαϊδουράγκαθο (Milk Thistle) εμφανίζεται συχνά μαζί με τη γλουταθειόνη και τη NAC σε προϊόντα που προωθούνται για το ήπαρ.
Το βασικό δραστικό σύμπλεγμα του γαϊδουράγκαθου είναι η σιλυμαρίνη, η οποία έχει μελετηθεί για αντιοξειδωτικές και πιθανές ηπατοπροστατευτικές ιδιότητες.
Η σιλυμαρίνη δεν είναι γλουταθειόνη και δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο με τη NAC.
Πρόκειται για διαφορετικές ουσίες που έχουν μελετηθεί μέσω διαφορετικών μηχανισμών.
🔗 Διαβάστε επίσης: Γαϊδουράγκαθο – Οφέλη, Σιλυμαρίνη και Συκώτι
Χρειάζεται να παίρνουμε γλουταθειόνη ως συμπλήρωμα;
Όχι απαραίτητα.
Ένας υγιής οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς για να παράγει τη δική του γλουταθειόνη.
Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και μικροθρεπτικών συστατικών, η ισορροπημένη διατροφή, ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα και η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης σε επιβαρυντικούς παράγοντες υποστηρίζουν συνολικά τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.
Η χρήση συμπληρώματος γλουταθειόνης ή πρόδρομων ουσιών μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε ότι όλοι χρειάζονται επιπλέον γλουταθειόνη.
Συχνές ερωτήσεις για τη γλουταθειόνη
Τι κάνει η γλουταθειόνη;
Η γλουταθειόνη αποτελεί σημαντικό μέρος των φυσικών αντιοξειδωτικών συστημάτων του οργανισμού και συμμετέχει σε διαδικασίες κυτταρικής προστασίας και μεταβολισμού ουσιών.
Σε ποιο όργανο είναι πιο σημαντική;
Υπάρχει σε ολόκληρο το σώμα, όμως το ήπαρ έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη σύνθεση, στον μεταβολισμό και στη χρήση της.
Η NAC αυξάνει τη γλουταθειόνη;
Η NAC παρέχει κυστεΐνη, ένα απαραίτητο δομικό συστατικό για τη σύνθεση γλουταθειόνης. Για αυτό χρησιμοποιείται συχνά ως πρόδρομη ουσία της.
Τι σχέση έχει η γλυκίνη;
Η γλυκίνη είναι επίσης ένα από τα τρία αμινοξέα από τα οποία αποτελείται η γλουταθειόνη.
Τι είναι το GlyNAC;
Είναι ο συνδυασμός γλυκίνης και NAC, ο οποίος έχει μελετηθεί ως τρόπος παροχής δύο σημαντικών πρόδρομων συστατικών για τη σύνθεση γλουταθειόνης.
Καθαρίζει η γλουταθειόνη το συκώτι;
Ο όρος «καθαρίζει» είναι παραπλανητικός. Η γλουταθειόνη συμμετέχει σε φυσιολογικούς μηχανισμούς του ήπατος που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και την επεξεργασία ουσιών.
Γλουταθειόνη ή NAC;
Δεν είναι το ίδιο. Η γλουταθειόνη είναι το τελικό μόριο, ενώ η NAC παρέχει ένα από τα βασικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός για να τη συνθέσει.
Υπάρχει γλουταθειόνη στις τροφές;
Υπάρχει σε ορισμένα τρόφιμα, όμως πολύ σημαντικότερο είναι ότι το σώμα μπορεί να συνθέτει τη δική του γλουταθειόνη από αμινοξέα.
Γλουταθειόνη: μόδα ή πραγματικά σημαντική;
Η γλουταθειόνη έχει γίνει πράγματι μόδα στον χώρο των συμπληρωμάτων, αλλά το ίδιο το μόριο κάθε άλλο παρά μόδα είναι.
Αποτελεί ένα πραγματικό και πολύ σημαντικό μέρος της ανθρώπινης βιοχημείας.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν από αυτό περνάμε σε ισχυρισμούς ότι η γλουταθειόνη:
«αποτοξινώνει ολόκληρο το σώμα», «καθαρίζει το συκώτι», «σταματά τη γήρανση» ή «θεραπεύει ασθένειες».
Αυτά δεν υποστηρίζονται έτσι από την επιστήμη.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται περισσότερο στο πώς το σώμα παράγει, χρησιμοποιεί και ανακυκλώνει τη δική του γλουταθειόνη.
Και εδώ γίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η σχέση της με τη NAC και τη γλυκίνη: δύο συστατικά που ο οργανισμός μπορεί να χρησιμοποιήσει ως δομικά στοιχεία για να συνθέσει αυτό το σημαντικό αντιοξειδωτικό μόριο.
