Βιταμίνες του Συμπλέγματος Β: Τι Κάνει η Καθεμία και Πότε τις Χρειαζόμαστε;

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β (B-Complex) είναι μία ομάδα οκτώ υδατοδιαλυτών βιταμινών που συμμετέχουν σε πολλές βασικές λειτουργίες του οργανισμού.

Συχνά ακούμε ότι οι βιταμίνες Β «δίνουν ενέργεια». Αυτό όμως είναι κάπως παραπλανητικό. Οι βιταμίνες Β δεν περιέχουν θερμίδες και δεν λειτουργούν σαν διεγερτικά, όπως η καφεΐνη. Αντίθετα, αρκετές από αυτές συμμετέχουν στις φυσιολογικές διαδικασίες μέσω των οποίων ο οργανισμός αξιοποιεί την ενέργεια από τις τροφές.

Παράλληλα, έχουν σημαντικό ρόλο στο νευρικό σύστημα, στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, στην ψυχολογική λειτουργία, στο δέρμα και στον μεταβολισμό.

Τι κάνει όμως η Β1, η Β6 ή η Β12; Τι είναι το φυλλικό οξύ; Και χρειάζεται πραγματικά να παίρνουμε όλες τις βιταμίνες Β μαζί;

Ποιες είναι οι 8 βιταμίνες Β;

Το σύμπλεγμα βιταμινών Β περιλαμβάνει:

• Β1 – Θειαμίνη
• Β2 – Ριβοφλαβίνη
• Β3 – Νιασίνη
• Β5 – Παντοθενικό οξύ
• Β6 – Πυριδοξίνη
• Β7 – Βιοτίνη
• Β9 – Φυλλικό οξύ / Folate
• Β12 – Κοβαλαμίνη

Παρότι τις ομαδοποιούμε όλες ως «βιταμίνες Β», η καθεμία έχει διαφορετικές λειτουργίες.

Ας τις δούμε μία προς μία.

Βιταμίνη Β1 – Θειαμίνη

Η θειαμίνη (Β1) συμμετέχει στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας και στη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Συμβάλλει επίσης στη φυσιολογική:

• ψυχολογική λειτουργία,
• λειτουργία της καρδιάς.

Καλές διατροφικές πηγές είναι τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και το χοιρινό κρέας.

Η σοβαρή έλλειψη θειαμίνης μπορεί να προκαλέσει σημαντικά νευρολογικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Βιταμίνη Β2 – Ριβοφλαβίνη

Η ριβοφλαβίνη (Β2) συμμετέχει επίσης στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας.

Παράλληλα συμβάλλει:

• στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος,
• στη διατήρηση φυσιολογικού δέρματος,
• στη διατήρηση φυσιολογικής όρασης,
• στη διατήρηση φυσιολογικών ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό stress,
• και στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Βρίσκεται μεταξύ άλλων σε γαλακτοκομικά, αυγά, κρέας και ορισμένα λαχανικά.

Γιατί τα ούρα γίνονται έντονα κίτρινα μετά από B-Complex;

Είναι ένα από τα συχνότερα πράγματα που παρατηρεί κάποιος όταν ξεκινά B-Complex.

Συνήθως οφείλεται στη ριβοφλαβίνη (Β2), η οποία έχει έντονο κίτρινο χρώμα και μέρος της περίσσειας αποβάλλεται στα ούρα.

Από μόνο του αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.

Βιταμίνη Β3 – Νιασίνη

Η νιασίνη (Β3) συμμετέχει σε πολλές μεταβολικές αντιδράσεις και συμβάλλει στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας.

Έχει επίσης ρόλο:

• στη λειτουργία του νευρικού συστήματος,
• στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία,
• στη διατήρηση φυσιολογικού δέρματος και βλεννογόνων,
• στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Υπάρχουν διαφορετικές μορφές Β3, κυρίως νικοτινικό οξύ και νικοτιναμίδιο.

Τι είναι το Niacin Flush;

Υψηλότερες ποσότητες νικοτινικού οξέος μπορούν να προκαλέσουν το γνωστό niacin flush.

Μπορεί να εμφανιστούν:

κοκκίνισμα, αίσθημα θερμότητας, μυρμήγκιασμα ή φαγούρα στο δέρμα.

Δεν πρόκειται για ένδειξη ότι «η βιταμίνη δουλεύει καλύτερα».

Είναι φαρμακολογική επίδραση της συγκεκριμένης μορφής νιασίνης και ένας ακόμη λόγος που οι πολύ μεγάλες δόσεις βιταμινών δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως καλύτερες.

Βιταμίνη Β5 – Παντοθενικό οξύ

Η Β5 βρίσκεται σε πολλές τροφές — κάτι που αντικατοπτρίζεται και στο όνομά της, το οποίο προέρχεται από την ελληνική λέξη «πάντοθεν».

Συμβάλλει:

• στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας,
• στη φυσιολογική σύνθεση και μεταβολισμό στεροειδών ορμονών, βιταμίνης D και ορισμένων νευροδιαβιβαστών,
• στη φυσιολογική νοητική επίδοση,
• και στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Η πραγματική ανεπάρκεια Β5 είναι σχετικά σπάνια.

Βιταμίνη Β6 – Πυριδοξίνη

Η Β6 είναι μία ιδιαίτερα σημαντική βιταμίνη με πολλές διαφορετικές λειτουργίες.

Συμμετέχει στον φυσιολογικό μεταβολισμό πρωτεϊνών και γλυκογόνου και συμβάλλει:

• στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος,
• στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία,
• στον φυσιολογικό σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος,
• στη ρύθμιση της ορμονικής δραστηριότητας,
• στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Βρίσκεται σε τρόφιμα όπως κρέας, ψάρια, πατάτες, όσπρια και διάφορα φυτικά τρόφιμα.

Περισσότερη Β6 σημαίνει καλύτερο νευρικό σύστημα;

Όχι.

Επειδή η Β6 σχετίζεται με το νευρικό σύστημα, δημιουργείται εύκολα η εντύπωση ότι οι τεράστιες δόσεις είναι ωφέλιμες.

Στην πραγματικότητα, η παρατεταμένη υπερβολική πρόσληψη Β6 μπορεί να προκαλέσει περιφερική νευροπάθεια, με συμπτώματα όπως μούδιασμα και μυρμήγκιασμα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν κάποιος χρησιμοποιεί ταυτόχρονα πολλά συμπληρώματα που περιέχουν Β6.

Βιταμίνη Β7 – Βιοτίνη

Η βιοτίνη (Β7) είναι ίσως περισσότερο γνωστή λόγω της σύνδεσής της με μαλλιά, δέρμα και νύχια.

Συμβάλλει:

• στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας,
• στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος,
• στον φυσιολογικό μεταβολισμό των μακροθρεπτικών συστατικών,
• στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών και δέρματος,
• και στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λήψη μεγάλης ποσότητας βιοτίνης κάνει αυτομάτως τα μαλλιά να μεγαλώνουν γρηγορότερα σε κάποιον που δεν έχει ανεπάρκεια.

Βιοτίνη και εξετάσεις αίματος

Υπάρχει και κάτι που αρκετοί δεν γνωρίζουν.

Οι υψηλές ποσότητες βιοτίνης μπορούν να παρεμβαίνουν σε ορισμένες εργαστηριακές εξετάσεις, προκαλώντας λανθασμένα αποτελέσματα.

Αυτό μπορεί να αφορά ακόμη και εξετάσεις σημαντικών ορμονών ή άλλων βιοδεικτών.

Για αυτό, κάποιος που χρησιμοποιεί συμπλήρωμα υψηλής περιεκτικότητας σε βιοτίνη καλό είναι να το αναφέρει στον γιατρό ή στο εργαστήριο πριν από εξετάσεις αίματος.

Βιταμίνη Β9 – Φυλλικό οξύ

Η Β9 συναντάται σε διαφορετικές μορφές.

Ο όρος folate αναφέρεται στις φυσικές μορφές της βιταμίνης που βρίσκονται στις τροφές, ενώ το folic acid (φυλλικό οξύ) είναι η μορφή που χρησιμοποιείται ευρέως σε συμπληρώματα και εμπλουτισμένα τρόφιμα.

Η Β9 συμβάλλει:

• στη φυσιολογική αιμοποίηση,
• στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης,
• στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία,
• στη λειτουργία του ανοσοποιητικού,
• στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης,
• και στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης.

Γιατί το φυλλικό οξύ είναι τόσο σημαντικό στην εγκυμοσύνη;

Η επαρκής πρόσληψη φυλλικού οξέος πριν από τη σύλληψη και κατά τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης έχει ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη του εμβρύου.

Η χαμηλή κατάσταση φυλλικού οξέος αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα.

Για αυτό υπάρχουν συγκεκριμένες συστάσεις συμπληρωματικής πρόσληψης για γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη.

Σε αυτή την περίπτωση όμως ακολουθούνται οι συστάσεις του γιατρού και όχι απλώς οποιοδήποτε B-Complex.

Βιταμίνη Β12 – Κοβαλαμίνη

Η Β12 είναι ίσως η πιο γνωστή βιταμίνη του συμπλέγματος Β.

Συμβάλλει:

• στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας,
• στη λειτουργία του νευρικού συστήματος,
• στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία,
• στον φυσιολογικό σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• στη λειτουργία του ανοσοποιητικού,
• στον μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης,
• και στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης.

Η Β12 παρουσιάζει μία σημαντική ιδιαιτερότητα:

βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Β12 και vegan διατροφή

Όσοι ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χρειάζεται να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στη Β12.

Οι φυτικές τροφές δεν αποτελούν γενικά αξιόπιστη φυσική πηγή ενεργής Β12.

Γι’ αυτό η πρόσληψη μέσω εμπλουτισμένων τροφίμων ή κατάλληλου συμπληρώματος έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η Β12 είναι ένα από τα παραδείγματα όπου ένα συμπλήρωμα μπορεί πράγματι να είναι ουσιαστικό και όχι απλώς προαιρετικό.

Ποιοι άλλοι κινδυνεύουν από χαμηλή Β12;

Δεν αφορά μόνο vegans.

Η απορρόφηση της Β12 είναι αρκετά σύνθετη και μπορεί να επηρεαστεί από:

• μεγαλύτερη ηλικία,
• ορισμένες παθήσεις του στομάχου ή του εντέρου,
• χειρουργικές επεμβάσεις του πεπτικού,
• ορισμένα φάρμακα,
• και άλλους παράγοντες.

Επομένως κάποιος μπορεί να καταναλώνει Β12 αλλά να μην την απορροφά επαρκώς.

Β12 και κούραση: δίνει πράγματι ενέργεια;

Εδώ υπάρχει ένας πολύ συνηθισμένος μύθος.

Η Β12 δεν είναι ενεργειακό διεγερτικό.

Αν κάποιος έχει ανεπάρκεια Β12, η διόρθωσή της μπορεί φυσικά να βελτιώσει συμπτώματα που σχετίζονται με αυτήν, όπως η κόπωση.

Αν όμως κάποιος έχει ήδη φυσιολογικά επίπεδα Β12, μία τεράστια επιπλέον ποσότητα δεν σημαίνει ότι θα αποκτήσει περισσότερη ενέργεια.

Το ίδιο ισχύει σε μεγάλο βαθμό για ολόκληρο το B-Complex.

Γιατί οι βιταμίνες Β συνδέονται τόσο πολύ με την ενέργεια;

Επειδή αρκετές από αυτές λειτουργούν ως συνένζυμα ή πρόδρομοι συνενζύμων σε μεταβολικές αντιδράσεις.

Με απλά λόγια, βοηθούν τα κύτταρα να πραγματοποιούν τις χημικές διαδικασίες μέσω των οποίων αξιοποιούμε:

υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες.

Δεν παρέχουν όμως οι ίδιες θερμίδες.

Επομένως:

οι βιταμίνες Β βοηθούν τον φυσιολογικό ενεργειακό μεταβολισμό — δεν είναι «ενέργεια σε χάπι».

Βιταμίνες Β και νευρικό σύστημα

Αρκετές βιταμίνες του συμπλέγματος Β έχουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στο νευρικό σύστημα.

Β1, Β2, Β3, Β6, βιοτίνη και Β12 συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα σε φυσιολογικές νευρολογικές λειτουργίες.

Αυτός είναι και ο λόγος που σοβαρές ανεπάρκειες ορισμένων βιταμινών Β μπορούν να προκαλέσουν νευρολογικά συμπτώματα.

Δεν σημαίνει όμως ότι ένα B-Complex θεραπεύει οποιοδήποτε μούδιασμα, νευραλγία ή νευρολογική πάθηση.

Τέτοια συμπτώματα χρειάζονται διερεύνηση της αιτίας τους.

Βιταμίνες Β και stress

Τα B-Complex συχνά διαφημίζονται ως «anti-stress vitamins».

Υπάρχει κάποια λογική πίσω από αυτή τη σύνδεση, καθώς αρκετές βιταμίνες Β συμμετέχουν στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην ψυχολογική λειτουργία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζουν το χρόνιο stress ή ότι λειτουργούν σαν αγχολυτικά.

Η διαχείριση του stress εξαρτάται από πολύ περισσότερους παράγοντες.

 Διαβάστε επίσης: Κορτιζόλη – Τι Είναι και Πώς Επηρεάζει τον Οργανισμό

B-Complex ή ξεχωριστή βιταμίνη Β;

Εξαρτάται από τον λόγο χρήσης.

Ένα B-Complex παρέχει πολλές βιταμίνες Β μαζί και μπορεί να είναι πρακτικό όταν θέλουμε ευρύτερη συμπληρωματική πρόσληψη.

Αν όμως υπάρχει διαπιστωμένη ανεπάρκεια συγκεκριμένης βιταμίνης, όπως Β12 ή φυλλικού οξέος, μπορεί να χρειάζεται στοχευμένη πρόσληψη και συγκεκριμένη ποσότητα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα γενικό B-Complex δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη λύση.

Είναι καλύτερες οι «ενεργές» μορφές βιταμινών Β;

Στα συμπληρώματα συναντάμε συχνά όρους όπως:

methylcobalamin, methylfolate, P-5-P.

Πρόκειται για διαφορετικές χημικές μορφές ορισμένων βιταμινών Β.

Για παράδειγμα:

• methylcobalamin → μορφή Β12,
• methylfolate → μορφή Β9,
• P-5-P → ενεργή μορφή Β6.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες εγκεκριμένες μορφές είναι αυτομάτως «κακές» ή ότι όλοι χρειάζονται τις ακριβότερες μορφές.

Η επιλογή εξαρτάται από το προϊόν, τη δόση και τις ανάγκες του ατόμου.

Είναι ασφαλές το B-Complex καθημερινά;

Οι βιταμίνες Β είναι υδατοδιαλυτές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να παίρνουμε απεριόριστες ποσότητες χωρίς συνέπειες.

Το «ό,τι περισσεύει φεύγει στα ούρα» είναι υπερβολική απλοποίηση.

Όπως είδαμε:

• πολύ υψηλή Β6 για μεγάλο διάστημα μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα,
• υψηλές ποσότητες νικοτινικού οξέος μπορούν να προκαλέσουν flush και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες,
• υψηλή βιοτίνη μπορεί να επηρεάσει εργαστηριακές εξετάσεις.

Περισσότερα mg δεν σημαίνουν καλύτερο B-Complex.

Τι σημαίνει 100% ΣΗΠ ή NRV;

Στις ετικέτες των συμπληρωμάτων συναντάμε συχνά το NRV (Nutrient Reference Value) ή στα ελληνικά Διατροφική Τιμή Αναφοράς.

Αν ένα προϊόν γράφει για παράδειγμα:

Β12 – 1000% NRV

δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός «λειτουργεί στο 1000%».

Σημαίνει απλώς ότι η συγκεκριμένη ποσότητα είναι δέκα φορές μεγαλύτερη από τη Διατροφική Τιμή Αναφοράς που χρησιμοποιείται για την επισήμανση.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό όταν συγκρίνουμε συμπληρώματα.

Πότε είναι καλύτερα να παίρνουμε B-Complex;

Δεν υπάρχει κάποια υποχρεωτική ώρα που να ισχύει για όλους.

Πολλοί προτιμούν να το λαμβάνουν νωρίτερα μέσα στην ημέρα και μαζί με φαγητό, κυρίως για πρακτικούς λόγους και καλύτερη γαστρεντερική ανοχή.

Το σημαντικότερο είναι να ακολουθούνται οι οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε το B-Complex σαν καφεΐνη.

Ποιοι μπορεί να χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή στις βιταμίνες Β;

Ανάλογα με τη συγκεκριμένη βιταμίνη, μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπαρκούς πρόσληψης ή απορρόφησης μπορεί να έχουν:

• άτομα με πολύ περιορισμένη διατροφή,
• vegans, ιδιαίτερα όσον αφορά τη Β12,
• μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι,
• άτομα με ορισμένες παθήσεις του πεπτικού,
• άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα,
• άνθρωποι με αυξημένες ανάγκες σε συγκεκριμένες περιόδους, όπως η εγκυμοσύνη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι αυτοί χρειάζονται το ίδιο B-Complex ή την ίδια δόση.

Τι να κοιτάξω σε ένα B-Complex;

1. Ποιες βιταμίνες περιέχει

Έλεγξε τη σύνθεση αντί να βασίζεσαι μόνο στην ονομασία «B-Complex».

2. Τις πραγματικές ποσότητες

Δες τα mg ή μg και το % NRV κάθε βιταμίνης.

3. Τη Β6

Ιδιαίτερα σε προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας, αξίζει να ελέγχεται η συνολική ημερήσια ποσότητα.

4. Τη Β12 και το φυλλικό οξύ

Έλεγξε τόσο την ποσότητα όσο και τη μορφή που χρησιμοποιείται.

5. Την ημερήσια δόση

Μην κοιτάς μόνο τι περιέχει μία κάψουλα αν η συνιστώμενη ημερήσια χρήση είναι περισσότερες.

Για όσους αναζητούν ένα συμπλήρωμα βιταμινών Β, μπορούν να δουν το  B-Complex της GreenMed και να ελέγξουν αναλυτικά τη σύνθεση και τη συνιστώμενη ημερήσια χρήση.

Συχνές Ερωτήσεις για το B-Complex

Τι κάνει το B-Complex;

Οι βιταμίνες Β συμμετέχουν σε πολλές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων ο ενεργειακός μεταβολισμός, η λειτουργία του νευρικού συστήματος, η αιμοποίηση και η ψυχολογική λειτουργία.

Δίνει ενέργεια;

Δεν παρέχει θερμίδες και δεν δρα σαν διεγερτικό. Αν όμως υπάρχει ανεπάρκεια συγκεκριμένων βιταμινών Β, η αποκατάστασή της μπορεί να βοηθήσει συμπτώματα όπως η κόπωση.

Γιατί τα ούρα μου έγιναν φωσφοριζέ κίτρινα;

Συνήθως λόγω της Β2 (ριβοφλαβίνης). Είναι πολύ συνηθισμένο μετά τη λήψη B-Complex.

B-Complex ή Β12;

Αν υπάρχει συγκεκριμένη έλλειψη Β12, μπορεί να χρειάζεται στοχευμένη Β12. Το B-Complex είναι διαφορετική προσέγγιση και περιλαμβάνει πολλές βιταμίνες Β μαζί.

Κάνει καλό στα μαλλιά;

Η βιοτίνη συμβάλλει στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι επιπλέον βιοτίνη αντιμετωπίζει κάθε μορφή τριχόπτωσης.

Βοηθά στο stress;

Ορισμένες βιταμίνες Β συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην ψυχολογική λειτουργία. Δεν αποτελούν όμως θεραπεία για το άγχος ή το χρόνιο stress.

Μπορώ να παίρνω B-Complex συνέχεια;

Εξαρτάται από τη σύνθεση και τις ποσότητες. Το γεγονός ότι οι βιταμίνες Β είναι υδατοδιαλυτές δεν σημαίνει ότι οι πολύ υψηλές δόσεις είναι ακίνδυνες για απεριόριστο χρονικό διάστημα.

B-Complex: Χρειάζεται τελικά;

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι απολύτως απαραίτητες για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να πούμε ότι κάθε άνθρωπος χρειάζεται συμπλήρωμα B-Complex.

Μία ισορροπημένη διατροφή μπορεί να παρέχει πολλές από τις βιταμίνες Β που χρειαζόμαστε. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου συγκεκριμένες βιταμίνες απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή — χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η Β12 σε vegan διατροφή και το φυλλικό οξύ πριν και κατά την αρχή της εγκυμοσύνης.

Και όταν επιλέγουμε B-Complex, δεν χρειάζεται να εντυπωσιαζόμαστε από τεράστια ποσοστά και χιλιάδες επί τοις εκατό NRV.

Το καλύτερο συμπλήρωμα δεν είναι απαραίτητα αυτό που έχει τις μεγαλύτερες δόσεις.

Είναι αυτό που έχει σύνθεση και ποσότητες κατάλληλες για τον λόγο που το χρησιμοποιούμε.